Ở khu công nghiệp nọ có một ông khách nổi tiếng khó tính, tên là ông Chín. Ông làm quản lý kỹ thuật cho một nhà máy, và mỗi lần mua thiết bị là y như rằng cả phòng kinh doanh bên bán phải “toát mồ hôi”. Ông soi từng con ốc, hỏi từng thông số, catalogue đưa ra là ông lật tới lật lui, còn ghi chú bằng bút đỏ chi chít.
Cậu Tú, nhân viên bán hàng mới vào nghề, lần đầu tiếp ông Chín về kể lại với giọng mếu máo: “Anh ơi, ông đó chê em tơi tả. Em báo giá xong ông bảo mối hàn chỗ này ẩu, sơn chỗ kia mỏng, rồi ông đứng dậy về, không mua gì hết.” Cả phòng cười, có người bảo thôi bỏ ông khách đó đi cho khỏe, khách như vậy bán được một đơn thì mất mười phần sức.
Nhưng ông trưởng phòng, người đã đi bán hàng hơn hai mươi năm, lại nghĩ khác. Ông kéo ghế ngồi xuống cạnh Tú, rót cho cậu ly cà phê, rồi nói: “Con biết không, người chê mình thẳng mặt mới là người chịu dạy mình miễn phí. Mười ông khách gật gù khen hàng đẹp rồi đi mua chỗ khác còn đáng sợ hơn một ông Chín. Vì họ không nói cho con biết con sai ở đâu.”
Ông bảo Tú quay lại, nhưng lần này đừng mang theo bảng giá. Hãy mang theo một cuốn sổ và cây bút, ngồi nghe ông Chín chê cho đã. Tú làm theo. Buổi đó ông Chín nói suốt gần hai tiếng, chê đủ thứ, từ chất lượng sơn tới cách đóng gói, tới chuyện giao hàng trễ của mấy nhà cung cấp trước. Tú không cãi câu nào, chỉ cặm cụi ghi.
Ghi xong, cậu mang về, cùng phòng kỹ thuật sửa lại thật: đổi lớp sơn tĩnh điện dày hơn, kiểm tra mối hàn kỹ hơn, cam kết lịch giao hàng rõ ràng. Ba tuần sau, Tú quay lại đưa cho ông Chín xem đúng những điểm ông đã chê, nay đã khắc phục. Ông Chín im lặng một lúc lâu, rồi lần đầu tiên ông cười: “Được. Thằng này biết nghe.”
Đơn hàng đầu tiên ông Chín đặt không lớn. Nhưng sau đó, ông trở thành khách quen trung thành nhất của công ty. Không những vậy, ông còn giới thiệu thêm ba nhà máy khác trong khu, vì ông tin: chỗ nào chịu sửa khi bị chê thì chỗ đó làm ăn tử tế. Cậu Tú của ngày mếu máo, vài năm sau lên trưởng phòng, và câu đầu tiên cậu dạy lính mới cũng là câu ông trưởng phòng cũ đã dạy cậu.
Ở đời, ai cũng thích được khen. Lời khen êm tai như đường, nhưng ăn nhiều đường thì hỏng răng lúc nào không hay. Còn lời chê thì đắng, như ly cà phê không đường buổi sáng – khó nuốt, nhưng tỉnh người. Người khôn ngoan không đi tìm người vỗ tay cho mình, mà đi tìm người dám chỉ cho mình chỗ dở, rồi lặng lẽ sửa.
Bởi vậy mới nói: khách hàng khó tính không phải là tai họa, mà là ông thầy không lấy học phí. Chỉ cần mình đủ khiêm tốn để ngồi nghe, và đủ tử tế để sửa thật, thì người chê mình hôm nay sẽ là người bênh mình chặt nhất ngày mai.
Ảnh đại diện: Artem Beliaikin / Wikimedia Commons (CC BY 2.0).
