Sáng thứ Bảy, con hẻm nhỏ trên đường Nguyễn Thiện Thuật vẫn rộn ràng mùi cà phê rang xay tỏa ra từ quán của ông Tư – một quán cóc lâu đời với vài chiếc ghế nhựa xanh đỏ cũ kỹ, chẳng biển hiệu, chẳng wifi, ấy vậy mà lúc nào cũng đông khách. Người ta bảo, muốn uống ly cà phê ngon giá bình dân giữa lòng thành phố, cứ ghé quán ông Tư, không bao giờ thất vọng.
Linh, cô gái hai mươi bảy tuổi vừa khởi nghiệp với một chuỗi trà sữa nhỏ, ghé quán vào một sáng cuối tuần, gương mặt phờ phạc sau mấy đêm mất ngủ vì doanh số sụt giảm. Cô ngồi xuống chiếc ghế quen thuộc, gọi một ly cà phê sữa đá, rồi thở dài thườn thượt. Ông Tư nhìn cô, cười hiền: “Con bé này, mặt mày như đưa đám vậy, chuyện gì thế?”
Linh kể lể: quán trà sữa của cô mở được tám tháng, ban đầu khách đông nghịt nhờ chương trình giảm giá rầm rộ, nhưng giờ hết khuyến mãi thì khách cũng thưa dần. Cô đã thử đủ cách: chạy quảng cáo, tặng voucher, thay đổi menu liên tục, nhưng vẫn không giữ chân được ai. “Con không hiểu sao khách cứ đến một lần rồi biến mất, chú Tư à. Con làm gì cũng không đủ hấp dẫn bằng mấy chỗ mới mở,” Linh nói, giọng đầy mệt mỏi.
Ông Tư rót thêm cho mình một tách trà nóng, chậm rãi kể: “Chú mở quán này từ năm một chín chín hai, hồi đó khu này còn toàn nhà lá, đường đất đỏ. Chú bán cà phê pha phin, giá rẻ như cho, có bữa ế quá phải đổ đi vì để qua đêm sợ hư. Nhưng chú nhớ mãi ông khách đầu tiên, một bác xe ôm, uống xong khen ngon rồi hỏi chú bỏ cái gì vô mà thơm vậy. Chú nói thiệt: chỉ có cà phê thật, không pha bắp rang, không hương liệu. Bác đó uống quán chú suốt hai mươi mấy năm, đến giờ con trai bác cũng ghé uống mỗi sáng.”
Linh nhíu mày: “Nhưng chú ơi, thời buổi này người ta thích cái mới, cái đẹp, cái sang chảnh, đâu ai kiên nhẫn ngồi chờ giá trị thật như ngày xưa nữa.” Ông Tư gật gù: “Con nói đúng, người ta thích cái mới thiệt. Nhưng cái mới chỉ kéo khách đến một lần thôi con ơi. Cái giữ khách ở lại là cái người ta tin được. Con giảm giá, khách đến vì giá. Hết giảm giá, khách đi vì giá của chỗ khác rẻ hơn. Con phải cho khách một lý do để quay lại mà không cần khuyến mãi, đó mới là thứ nuôi sống con đường dài.”
Linh im lặng một lúc, rồi hỏi: “Vậy con nên bắt đầu từ đâu, chú Tư?” Ông Tư cười: “Từ cái ly trà sữa của con trước đã. Con có uống thử tất cả các loại của đối thủ chưa? Con có tự tay pha thử cả trăm lần để tìm ra công thức mà chính con cũng mê không? Hay con chỉ lo chạy quảng cáo, chụp hình đẹp, mà quên mất cái gốc là hương vị? Chú bán cà phê ba mươi năm, ngày nào chú cũng nếm thử mẻ cà phê mới trước khi bán, dở là chú đổ, không tiếc. Khách hàng họ tinh lắm, họ uống một lần là biết mình có được tôn trọng hay không.”
Nghe đến đây, Linh chợt nhớ lại, mấy tháng qua cô mải lo đối phó cạnh tranh, chạy theo xu hướng, mà quên hẳn việc ngồi lại nếm thử sản phẩm của chính mình một cách nghiêm túc. Cô lặng lẽ gật đầu cảm ơn ông Tư, rồi về nhà, dành nguyên một tuần đóng cửa quán, tự tay thử nghiệm lại từng công thức, hỏi ý kiến thật lòng của khách quen, bỏ bớt những vị lạ chỉ để chạy theo trào lưu. Cô cũng bỏ luôn chương trình giảm giá liên miên, thay vào đó là chính sách đơn giản: nguyên liệu sạch, công khai nguồn gốc, và một tấm bảng nhỏ trước quán ghi “Chúng tôi không giảm giá, chúng tôi giữ chất lượng.”
Ba tháng sau, Linh quay lại quán ông Tư, khoe rằng lượng khách quay lại tăng gấp đôi, dù giá bán không hề rẻ nhất khu vực. “Con nhận ra rồi chú ơi, kinh doanh không phải cuộc đua xem ai mới hơn, rẻ hơn, mà là cuộc đua xem ai đáng tin hơn,” cô cười rạng rỡ. Ông Tư gật đầu, rót thêm cho cô một ly cà phê phin nóng hổi: “Con nhớ nghen, quán xá hay cuộc đời cũng vậy thôi. Cái gì xây bằng chiêu trò thì sập cũng nhanh bằng chiêu trò. Cái gì xây bằng sự thật thà, tử tế, thì dù chậm, nó cũng bền.”
Buổi sáng thứ Bảy hôm ấy, con hẻm nhỏ vẫn rộn ràng mùi cà phê như mọi ngày. Chỉ khác là trong lòng Linh, một điều gì đó đã đổi thay: cô hiểu rằng, muốn đi xa trong kinh doanh, đôi khi không cần chạy thật nhanh, chỉ cần đứng thật vững trên nền móng của sự chân thành – như quán cà phê cũ kỹ ấy, suốt mấy chục năm, chưa bao giờ vắng khách.
Ảnh: avlxyz (Openverse, BY-SA)
