Van an toàn kiểu giảm ôn (DUSI/ZÜSI) cho lò hơi và bộ quá nhiệt

Van bypass là tuyến điều khiển; van an toàn là tuyến bảo vệ cuối cùng — và với lò hơi nhiệt điện, van an toàn kiểu giảm ôn (DUSI/ZÜSI) còn bảo vệ cả thiết bị hạ nguồn.

Van bypass là tuyến điều khiển; van an toàn là tuyến bảo vệ cuối cùng. Khi mọi hệ điều khiển đã hết khả năng, van an toàn phải xả hơi để cứu lò hơi khỏi nổ. Với lò hơi nhiệt điện, van an toàn kiểu giảm ôn (DUSI/ZÜSI) còn làm nhiều hơn thế.

Van an toàn khác van bypass thế nào?

Van bypass là van điều khiển: mở/đóng theo tín hiệu để điều tiết dòng hơi. Van an toàn (safety valve) là thiết bị cơ khí tự động: tự mở khi áp suất vượt ngưỡng đặt và tự đóng khi áp giảm, không cần tín hiệu bên ngoài. Đây là lớp bảo vệ độc lập, bắt buộc theo luật với mọi thiết bị áp lực.

Vì sao cần van an toàn “kiểu giảm ôn”?

Ở lò hơi thường, van an toàn xả hơi ra khí quyển. Nhưng với hệ có bộ tái nhiệt, nếu van an toàn xả thẳng, bộ tái nhiệt có thể mất dòng làm mát và quá nhiệt; hoặc hơi xả quá nóng gây nguy hiểm. Van an toàn kiểu giảm ôn (Dampfumformsicherheitsventil – DUSI) giải quyết điều này: khi tác động, nó vừa xả áp vừa giảm ôn/định hướng dòng hơi, bảo vệ đồng thời cả lò và thiết bị hạ nguồn.

DUSI Typ 700 – van an toàn giảm ôn cho lò hơi & bộ quá nhiệt

DUSI Typ 700 của Welland & Tuxhorn là van an toàn tích hợp chức năng giảm ôn – giảm áp cho hệ thống lò hơi và bộ quá nhiệt. Khi áp suất vượt ngưỡng, van tác động nhanh và tin cậy, đồng thời biến đổi thông số dòng hơi xả để an toàn cho tuyến hạ nguồn. Van được chế tạo theo các tiêu chuẩn thiết bị áp lực và có độ lặp lại (đặt/đóng) cao.

ZÜSI – van an toàn cho bộ tái nhiệt

Zwischenüberhitzer-Sicherheitsventil (ZÜSI) là van an toàn chuyên cho bộ tái nhiệt (reheater). Bộ tái nhiệt làm việc ở áp thấp hơn nhưng nhiệt độ rất cao và đặc biệt nhạy với việc mất dòng làm mát. ZÜSI bảo vệ tuyến tái nhiệt khỏi quá áp trong khi vẫn đảm bảo dòng hơi phù hợp, phối hợp với hệ bypass để giữ an toàn toàn tuyến.

Thiết bị thử áp hơi (DDPE)

Ngoài van an toàn, W&T còn cung cấp thiết bị thử áp hơi (Dampfdruckprüfeinrichtung – DDPE) giúp kiểm tra và hiệu chỉnh áp đặt của van an toàn ngay trong điều kiện vận hành, đảm bảo van luôn tác động đúng ngưỡng theo yêu cầu kiểm định.

Van an toàn và van bypass phối hợp ra sao?

Trong vận hành tốt, van bypass sẽ hành động trước để khống chế áp suất, nên van an toàn hiếm khi phải tác động. Van an toàn chỉ là lớp bảo vệ dự phòng khi bypass hoặc điều khiển thất bại. Thiết kế đúng là để bypass gánh phần lớn tình huống, van an toàn chỉ là chốt chặn cuối — nhờ đó giảm số lần tác động van an toàn, kéo dài tuổi thọ và tránh xả hơi lãng phí.

Tiêu chuẩn và kiểm định

Van an toàn lò hơi phải tuân thủ quy chuẩn thiết bị áp lực (ASME Sec. I/VIII, PED, hoặc quy chuẩn Việt Nam về an toàn lò hơi), có chứng nhận áp đặt, hồ sơ vật liệu và được kiểm định định kỳ. Việc chọn đúng loại (thường/giảm ôn), lưu lượng xả và áp đặt phải theo tính toán của nhà thiết kế lò.

Tư vấn van an toàn cùng Quang Minh

Quang Minh Group — đại diện Welland & Tuxhorn — tư vấn chọn van an toàn DUSI/ZÜSI theo thông số lò và bộ tái nhiệt, cung cấp thiết bị chính hãng, thiết bị thử áp DDPE và hỗ trợ hồ sơ kiểm định.

Bố trí van an toàn trên lò hơi

Số lượng và vị trí van an toàn được xác định theo tính toán của nhà thiết kế lò và quy chuẩn thiết bị áp lực:

• Trên bao hơi / đầu ra bộ quá nhiệt: van an toàn chính bảo vệ phần áp cao của lò; tổng lưu lượng xả phải bằng hoặc lớn hơn công suất sinh hơi tối đa.
• Trên bộ tái nhiệt: van an toàn ZÜSI bảo vệ tuyến tái nhiệt, thường đặt ở cả đầu vào và đầu ra tái nhiệt.
• Áp đặt phân tầng: các van có thể đặt ngưỡng lệch nhau để mở tuần tự, tránh xả ồ ạt cùng lúc.

Van an toàn phải có chứng nhận áp đặt, được niêm chì và kiểm định định kỳ. Thiết bị thử áp DDPE hỗ trợ hiệu chỉnh mà không cần nâng áp toàn lò.

Câu hỏi thường gặp

Van an toàn giảm ôn (DUSI) khác van an toàn thường ở điểm nào?

Ngoài xả áp, DUSI còn giảm ôn và định hướng dòng hơi xả, bảo vệ đồng thời cả lò và thiết bị hạ nguồn như bộ tái nhiệt.

ZÜSI dùng ở đâu?

ZÜSI là van an toàn chuyên cho bộ tái nhiệt (reheater) — bảo vệ tuyến tái nhiệt khỏi quá áp trong khi vẫn giữ dòng hơi phù hợp.

Van an toàn có thay thế được van bypass không?

Không. Van bypass là van điều khiển chủ động; van an toàn là bảo vệ dự phòng tự động. Hai chức năng bổ trợ nhau, không thay thế nhau.

DDPE là gì?

Là thiết bị thử áp hơi giúp kiểm tra và hiệu chỉnh áp đặt của van an toàn trong điều kiện vận hành, phục vụ kiểm định.

Bài viết liên quan

• Hệ thống van bypass lò hơi trong nhà máy nhiệt điện
• Van bypass cao áp (HP Bypass)
• Bảo trì & nâng cấp/retrofit hệ thống bypass
• Van giảm ôn – giảm áp (Steam Conversion Valve)