Hồi mới ra mở cửa hàng bán thiết bị, tôi học được bài học lớn nhất không phải từ trường lớp, mà từ ông Bảy – chủ một tiệm phụ tùng cũ kỹ ở đầu con phố. Tiệm ông nhỏ, biển hiệu bạc màu, nhưng lạ ở chỗ lúc nào cũng có khách đứng chờ, trong khi mấy cửa hàng to đẹp hơn bên cạnh thì vắng hoe.
Một buổi sáng, có anh thợ trẻ chạy vào, hớt hải đòi mua nguyên một bộ van mới toanh, loại đắt nhất. Ông Bảy cầm cái van cũ anh mang theo, lật qua lật lại dưới ánh đèn, rồi đặt xuống. “Cái này chưa hỏng đâu con. Chỉ kẹt cái gioăng cao su thôi. Thay cái gioăng ba ngàn là chạy ngon, mua nguyên bộ làm gì cho tốn.”
Anh thợ ngớ người. Tôi đứng kế bên cũng ngớ người. Một món hàng tiền triệu, khách đã móc ví sẵn rồi, vậy mà ông từ chối bán, để đổi lấy cái gioăng ba ngàn đồng. Lúc anh thợ đi rồi, tôi không nhịn được, hỏi thẳng: “Bác bán quách bộ van cho rồi, ai mà biết.” Ông Bảy cười, rót cho tôi ly trà: “Nó biết. Mà quan trọng hơn, bác biết.”
Ông kể, hồi trẻ ông cũng từng ham. Khách không rành, ông tư vấn cho mua đồ xịn nhất, lời nhất. Bán được vài tháng đầu thấy sướng. Nhưng rồi người ta truyền tai nhau “tiệm đó hay vẽ”, khách thưa dần. Ông mất gần hai năm mới hiểu ra một điều giản dị: người ta không quay lại vì món hàng, người ta quay lại vì cái cảm giác không bị lừa.
Từ đó ông đổi cách làm. Cái gì sửa được thì khuyên sửa, cái gì chưa cần thay thì nói thẳng là chưa cần. Có khi khách hàng đến mua, ông lại bán cho món rẻ hơn thứ họ định mua. Trước mắt thì ông mất mấy đồng lời. Nhưng cái anh thợ được khuyên thay gioăng ba ngàn hôm đó, mười năm sau mở xưởng lớn, mọi đơn hàng thiết bị đều quay về tiệm ông. Một lần thật thà, đổi lấy một khách hàng cả đời.
Tôi mang câu chuyện đó về cửa hàng của mình. Thú thật, không phải lúc nào cũng dễ. Có những hôm ế ẩm, nhìn khách cầm tiền tới, trong đầu vẫn cứ vang lên cái ý nghĩ “bán đại đi”. Nhưng rồi tôi nhớ ánh mắt ông Bảy khi đặt cái van xuống bàn. Bán một món đồ thì lời một lần. Bán sự tin tưởng thì lời cả đời. Mà chữ tín, một khi đã sứt, có dùng bao nhiêu hàng xịn cũng không vá lại được.
Trong kinh doanh, ai cũng nói về chiến lược, về marketing, về tăng trưởng. Nhưng tôi tin nền móng của tất cả vẫn là chuyện cũ rích mà ông bà mình dặn: thật thà thì lâu bền. Khách hàng có thể quên cái giá anh bán, nhưng họ nhớ rất lâu cái cách anh đối xử với họ lúc họ không biết gì.
Sáng thứ Bảy, nhâm nhi ly cà phê, tôi lại nghĩ về tiệm phụ tùng nhỏ đầu phố. Hóa ra món hàng quý nhất mà ông Bảy bán, lại chính là món ông nhất quyết không bán: lòng tham của chính mình.
Ảnh đại diện: CC0 / Wikimedia Commons.
